محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

377

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

عوض دادن به زنان در وقت طلاق : « وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ . » « 1 » . كمك لازم براى خويشاوندان و همسايگان نزديك و دور و در راه‌ماندگان و به‌طور كلّى كسانى كه از ارث محرومند ، و اين‌ها كمكى است كه پيشاپيش از مال انسان جدا شده است و همان‌طورى كه سزاوار است از اشياء ارزشمند در دست ما و از كسب و درآمد حلال ما داده شود : « وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقابِ . » « 2 » ، « لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ . » « 3 » ، « وَ الَّذِينَ فِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ . » « 4 » . يارى به تهىدستان و يتيمان در زمان قحطى : « أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ . » « 5 » . آزاد كردن بردگان : « وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ فَكُّ رَقَبَةٍ . » « 6 » . امانتدارى و پاكدامنى : « وَ أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ لا نُكَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها وَ إِذا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى وَ بِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ . » « 7 » . بخشندگى : « وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً . » « 8 » .

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 229 و 236 و 241 ، ص / 49 ( - 4 ب ) : براى زنان مطلّقه هديهء شايسته‌اى است ، اين حقّى است بر پرهيزگاران . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 177 : مال خود را با تمام علاقه‌اى كه به آن دارند ، به خويشاوندان و يتيمان و واماندگان در راه و سائلان و بردگان مىدهند . ( 3 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 92 : شما هرگز به حقيقت برّ و نيكى نمىرسيد ، مگر اين‌كه از آنچه دوست داريد ، در راه خدا انفاق كنيد . ( 4 ) - معارج ( 70 ) آيهء 24 - 25 : و آنها كه در اموالشان حقّ معلومى است ، براى تقاضاكننده و محروم . بقره ( 2 ) آيهء 177 ، نحل / 90 ، اسراء / 26 ، نساء / 36 ، توبه / 60 ، معارج / 24 و 25 ، بقره / 267 ، آل عمران / 92 ( توجّه در برخى آيات تكرار شده - پنج آ و نه ب ) : يا غذا دادن در روز گرسنگى ، يتيمى از خويشاوندان ، يا مستمندى خاك‌نشين را . ( 5 ) - البلد ( 90 ) آيه‌هاى 14 - 16 ( - يك آ ) ( 6 ) - بلد ( 90 ) آيهء 13 ، بقره ( 2 ) آيهء 177 ، توبه ( 9 ) آيهء 60 ( - يك آ و دو ب ) : تو نمىدانى آن گردنه چيست ! آزاد كردن برده‌اى . . . . ( 7 ) - انعام ( 6 ) آيهء 152 ، بقره / 282 ، اسراء / 35 ( - دو آ و يك ب ) : كم‌فروشى نكنيد و حق پيمانه و وزن را با عدالت ادا كنيد ، هيچ‌كس را جز به اندازهء توانايى تكليف نمىكنيم . هرگاه ( به هنگام داورى و شهادت ) سخن مىگوييد ( از مسير حق منحرف نشويد ) ، هرچند در مورد خويشاوندان شما باشد ، به عهد الهى وفا كنيد ، اين‌ها امورى است كه خداوند به شما توصيه مىكند تا متذكّر شويد . ( 8 ) - رعد ( 13 ) آيهء 22 ( - يك آ ) : از آنچه به آنان داده‌ايم ، در پنهان و آشكار انفاق مىكنند .